İmplant tedavisinde çene kemiğinin miktarı ve sertlik düzeyi hekimlerin yol haritasını çiziyor

Diş sağlığı alanında hizmet sunan Ekiz Clinic, implant planlaması sürecinde çene kemiğindeki eksikliğin boyutu ile dokunun iç sertliğinin birbirinden bağımsız iki ayrı unsur olarak ele alınması gerektiğini paylaşıyor.

Halk arasında sıklıkla dile getirilen kemik yetersizliği kavramı, hekimlerin klinik planlaması için tek başına yeterli bir veri sunmuyor. Çünkü bir bölgedeki kemik dokusu yeterli dikey yüksekliğe sahipken iç yapısı oldukça seyrek kalabiliyor. Tam aksine son derece sert ve yoğun bir kemik dokusunun bulunduğu alanda ise implantın yerleşeceği toplam hacim yetersiz gelebiliyor. Bazı tablolarda ise hem hacim kaybı hem de düşük yoğunluk aynı anda gözlemleniyor. Karşılaşılan duruma göre uygulanacak cerrahi yöntem tamamen farklılaştığından, teşhis aşamasında sorunun kaynağı netleştiriliyor.

Klinik muayene ve üç boyutlu görüntüleme yöntemleri, hekimin mevcut kemik tablosunu eksiksiz anlamasını sağlayan en kritik aşamalar arasında yer alıyor. İmplant tedavisine ilişkin genel bilgiler Ekiz Clinic sitesinde yer alıyor. Hekimle yapılacak ön görüşmelerde hastaların süreci daha iyi kavraması için belirli temel parametreler dikkate alınıyor.

Çene dokusunun sertliğine göre belirlenen sınıflar

Diş hekimliği pratiğinde çene kemiğinin yapısı, dış katmanı oluşturan sert kortikal tabaka ile iç kısımdaki gözenekli süngerimsi dokunun durumuna bakılarak D1 seviyesinden D4 seviyesine kadar dört ayrı grupta inceleniyor. Sınıf numarası yükseldikçe kemiğin sertliği azalarak yapısı yumuşuyor ve vidanın kemiğe ilk anda tutunması güçleşiyor.

• D1: Büyük bölümü yoğun kortikal kemikten meydana gelir, en sık alt çenenin ön bölgesinde görülür.
• D2: Kalın bir kortikal tabaka ile sıkı süngerimsi doku barındırır, alt çenede ve üst çenenin ön kısmında yaygındır.
• D3: İnce kortikal tabaka ile seyrek süngerimsi yapı içerir, genellikle üst çenede rastlanır.
• D4: Çok ince bir kortikal tabaka ve oldukça seyrek süngerimsi dokudan oluşur, sıklıkla üst çene arka alanda bulunur.

Listelenen bu anatomik alanlar genel eğilimi ifade ediyor. Tek bir çene kemiğinin farklı iki noktasında dahi bambaşka yoğunluk dereceleriyle karşılaşılabiliyor. Bu sebeple değerlendirme genel çene yapısına göre değil, vidanın yerleştirileceği tam nokta üzerinden yürütülüyor. Zayıf kemik tanımlaması literatürde ağırlıklı olarak D3 ve D4 seviyelerini anlatmak için kullanılıyor. Üst çene arka bölümünün operasyon planında apayrı bir başlıkta ele alınmasının sebebi de bu bölgede hem yoğunluğun düşük olması hem de sinüs boşluğu sebebiyle kemik boyunun kısalması riskinin bir arada görülmesidir.

Üç boyutlu tetkikler ve klinik kontroller

Gelişmiş üç boyutlu tomografi taramaları, kemiğin genişlik ve yükseklik ölçülerini ortaya koyarken çevre dokularla olan güvenli mesafesini de net olarak gösteriyor. Üst çenede sinüs tabanına, alt çene arka hatta ise sinir kanalına olan uzaklık yerleştirilebilecek implant boyunu sınırlandırıyor. Yoğunluk derecesi bu görüntüler üzerinden önceden tahmin edilebilse de kesin karar cerrahın yuvayı açarken kemikten aldığı mekanik direnç hissiyle kesinleşiyor.

Çekilen dişin ardından geçen sürenin uzaması bölgedeki erimeyi artırabiliyor, zira çiğneme kuvvetinden yoksun kalan kemik dokusu zamanla hacmini kaybediyor. Hastanın sigara alışkanlığı, kandaki şeker değerleri, osteoporoz tedavileri ve geçmişteki dişeti rahatsızlıkları da tedavi sürecine dahil edilen diğer unsurlar arasında bulunuyor. İlk görüşmeye eski sağlık belgeleri ve kullanılan ilaç dökümleriyle gelmek hekimin mevcut risk tablosunu eksiksiz görmesini sağlıyor.

Düşük yoğunluklu dokularda uygulanan cerrahi teknikler

Kemik sertliğinin az olduğu vakalarda hekimler primer stabiliteye odaklanıyor. Primer stabilite, implantın yuvasına yerleştirildiği ilk saniyede hareketsiz bir duruş sergileyebilmesini anlatıyor. Yumuşak dokuda rutin yöntemlerle hazırlanan bir yuva yeterli stabiliteyi veremeyebiliyor. Bu gibi tablolarda cerrahlar şu yaklaşımlara başvurabiliyor:

• İmplant gövdesinden daha dar çaplı bir yuva açılarak vidalama sırasında çevre kemiğin sıkıştırılması
• Osseodensifikasyon yöntemiyle kemik talaşını dışarı atmak yerine özel frezlerle yuva çeperine doğru iterek dokuyu yoğunlaştırma
• Gevşek kemik yapısına özel olarak geliştirilmiş yiv ve gövde morfolojisine sahip implantların tercih edilmesi
• Protez aşamasına geçiş zamanının kemik kalitesine paralel biçimde yeniden planlanması

Uygulanan bu yaklaşımların bilimsel kanıt güçleri aynı seviyede bulunmuyor. Daraltılmış yuva tekniğinin ilk tutunma torkunu artırdığını gösteren sistematik derlemeler mevcut olsa da uzun vadeli klinik takipler henüz sınırlı düzeydedir. Osseodensifikasyon tekniğine yönelik güncel araştırmalar ilk tutunmada olumlu artışlar rapor etse de çalışmaların büyük kısmının kısa vadeli olduğuna ve operasyon kriterlerinin değişiklik gösterdiğine işaret ediyor. Bu sebeple her vaka için geçerli tek bir cerrahi formül bulunmuyor.

Vidanın ilk tutunması tek başına kesin başarı göstergesi sayılmıyor. Yuvanın aşırı sıkı tutulması kemik üzerinde fazla baskı yaratarak dokuyu yorabileceğinden kuvvetin ideal dengede kalması gerekiyor. Hekim yerleştirme direncine göre protezin ne zaman takılacağına karar veriyor. İstenen direnç sağlanamazsa protez yapımı ileri bir tarihe erteleniyor ve implant dişetinin altına gömülerek iyileşme döneminde baskıdan korunuyor.

Kemiğin hacimsel eksikliklerinde uygulanan adımlar

Yoğunluk iyi olmasına rağmen kemiğin boyutu yetersizse cerrahi süreç kemik kazandırma adımlarına veya implant açılarının değiştirilmesine odaklanıyor. Üst çene arka hatta sinüs tabanı ile kret tepesi arasındaki dikey mesafe yetersiz olduğunda sinüs lifting operasyonu planlanabiliyor. Bu müdahalede sinüs tabanındaki zar nazikçe yukarı itilerek tabana kemik grefti ekleniyor ve implant için güvenli yükseklik oluşturuluyor.

Kemik kretinin enlemesine yetersiz kaldığı durumlarda greft takviyesi yapılarak hacim artırılıyor. Hiç dişi olmayan çenelerde uygun anatomik şartlar varsa açılı implantlar kullanılarak mevcut sağlam kemikten maksimum verim alınıyor. Hangi cerrahi yolun izleneceğini mevcut kemik miktarı, karşı çenenin kapanış durumu, hastanın genel sağlık verileri ve kişisel beklentileri belirliyor.

Kaynama süreci biyolojik bir zaman dilimi gerektiriyor. Yumuşak kemik yapısında bu süreç daha dikkatli takip ediliyor ve protez takvimi uzayabiliyor. Greftleme yapılan vakalarda kimi zaman implant kemik tozuyla aynı seansta vidalanırken, bazı tablolarda önce greftin sertleşmesi bekleniyor. Süre tamamen kişisel ilerlediğinden standart bir gün vermek mümkün olmuyor. Tütün kullanımının kesilmesi, ağız temizliğine özen gösterilmesi ve kontrollerin aksatılmaması hastanın iyileşmeye sunduğu doğrudan katkılardır. Ön muayenede hacim ve yoğunluk durumu, ek işlem gerekliliği, alternatif tedavi biçimleri ve tomografi verileri hekimle ayrıntılı olarak değerlendiriliyor.